Groen in de openbare ruimte is meer dan een kwestie van aantallen bomen of vierkante meters plantsoen. De vraag is vooral welk effect het groen nu en in de toekomst heeft op de leefomgeving. Met data, modellen en metingen maakt Groen Als Een Service die effecten inzichtelijk. Zo kunnen gemeenten hun groenbeleid beter onderbouwen en gerichter bepalen waar investeringen het meeste opleveren.
Gezonde gebiedsontwikkeling
Voor Wil Jacobs, manager Groen Als Een Service, begon het idee achter de aanpak met een herkenbare vraag uit de praktijk. Een beleidsmedewerker in Den Haag had twee miljoen euro aangevraagd voor het verkoelen van hete pleinen. De gemeenteraad stemde in, maar wilde weten wat die investering precies zou opleveren. “Hoeveel wordt het nou eigenlijk koeler met die twee miljoen? Had dat tien miljoen moeten zijn? Had dat één miljoen moeten zijn?” Die vraag zette Jacobs aan het denken over een andere manier om naar de inrichting van de openbare ruimte te kijken. Niet alleen vanuit ontwerp en beleid, maar vooral vanuit data
Interactieve tool
De aanpak bestaat uit vijf stappen. Eerst wordt de bestaande situatie in een digital twin in beeld gebracht en worden doelen bepaald. Vervolgens wordt de digitale omgeving ingericht om maatregelen door te rekenen. De effecten worden gemeten en geanalyseerd, waarna gemeenten de resultaten kunnen evalueren en hun doelen zo nodig bijstellen.
Groen Als Een Service combineert daarvoor verschillende instrumenten. FME wordt gebruikt om databronnen te koppelen en gegevensverwerking te automatiseren. Tygron rekent vervolgens de grote hoeveelheden data door en visualiseert de resultaten in 2D en 3D. Sensoren leveren aanvullende informatie over bijvoorbeeld temperatuur, bodemvocht en luchtkwaliteit. Uiteindelijk worden de resultaten overzichtelijk gepresenteerd. “We hebben een rapportage-tool ingebouwd waarmee we heel makkelijk en snel rapportages kunnen maken op basis van de wens en de vraag.”
Bomen over bomen
Een voorbeeld is de samenwerking met Sittard-Geleen. De gemeente stelde een nieuwe Agenda Groen voor 2026-2029 vast, met ambities op het gebied van bomen, biodiversiteit en klimaatadaptatie. “We hebben het gemeentelijke bomenbestand gebruikt, maar daarmee was het niet compleet,” aldus Jacobs. “Dus we hebben het aangevuld met gegevens van particuliere bomen en samengebracht in een digital twin.” De situatie in 2024 vormt de nulmeting. Vanuit die basis is berekend hoe het bomenbestand zich richting 2030 kan ontwikkelen.
In de berekening wordt gekeken naar de aantallen bomen, plus de leeftijd, kwaliteit en de verwachte groei van hun kroonvolume. Zo ontstaat een beeld van de hoeveelheid groen die op termijn kan verdwijnen en in hoeverre de groei van bestaande bomen dat verlies opvangt. De uitkomsten zijn op verschillende schaalniveaus te bekijken, van de hele gemeente tot afzonderlijke wijken. Jacobs: “Dus zo bouwen we een interactieve tool voor gemeentes om snel gebieden te kunnen vergelijken. Het is fijn voor een beleidsmedewerker om iedereen mee te nemen in de trendanalyses en meteen verschillende scenario’s te vergelijken.”
Samen bomen verplaatsen
De methode wordt bovendien uitgebreid met biodiversiteitsgegevens. In een project worden vogelgeluiden en nestkastmonitoring gebruikt om te onderzoeken welke soorten in een gebied voorkomen en hoe dat aansluit op de Basiskwaliteit Natuur. “Zo bekijken we bijvoorbeeld met wat voor beestjes zo’n vogeltje de nestkast binnenkomt,” vertelt Jacobs. “Dat zegt ons namelijk weer iets over de kwaliteit van de natuur.” Door zulke gegevens te combineren met onder meer kaarten voor hittestress en water, ontstaat een breder beeld van de kwaliteit van de leefomgeving.
Het uiteindelijke doel is dat gemeenten al tijdens het ontwerpen kunnen zien wat verschillende keuzes betekenen. Jacobs schetst een werkwijze waarbij betrokkenen samen aan tafel bomen kunnen verplaatsen en kort daarna het effect kunnen bekijken. Volgens Jacobs vatte een projectleider de mogelijke tijdwinst in een evaluatie als volgt samen: “Als ik in zo’n digital twin omgeving werk, dan ga ik drie projecten per jaar doen in plaats van één project.”
Wil Jacobs op de CoP 2026: lees verder en kijk terug
Wil Jacobs vertelde over deze aanpak tijdens de Tygron Community of Practice 2026. Meer weten? Lees het verslag van de CoP, inclusief de presentatiesheets. Liever de gehele presentatie terugzien? Bekijk de volledige opname van de presentatie van Wil Jacobs op YouTube.
Wil Jacobs tijdens de Tygron Community of Practice 2026
