Een lesje klimaatadaptatie voor gemeenten

Met ‘stresstest-in-één-dag’ biedt Aveco de Bondt in samenwerking met Waterschap Zuiderzeeland gemeenten een krachtige les in klimaatadaptatie. Het Tygron Platform speelt een belangrijke ondersteunende rol.

Lelystad en Zeewolde zijn de twee gemeenten waar medewerkers de ‘spoedcursus’ inmiddels hebben doorlopen. Hoe ziet zo’n eendaagse stresstest eruit?

Medewerkers uit verschillende vakgebieden, zoals milieu, ruimtelijke ordening en infrastructuur, krijgen ‘s ochtends een aantal locaties gepresenteerd die kwetsbaar zijn voor klimaateffecten, zoals hittestress of wateroverlast. Het Tygron Platform wordt ingezet om de knelpunten te tonen in een 3D wereld.

Op de fiets

“Ambtenaren krijgen eigenlijk eerst een lesje klimaatadaptatie”, zegt Simon Troost van Aveco de Bondt. “Wat zijn de veranderingen die ze kunnen verwachten de komende jaren en waar steken ze als eerste de kop op. We kijken op wijkniveau naar de problemen en ook naar de verschillen tussen wijken. Vervolgens worden de oplossingen verkend. Dat hoeft natuurlijk niet meteen een definitieve oplossing te zijn. Dat medewerkers zich bewust worden van de problematiek is een belangrijke eerste stap. Met Tygron is gekeken naar de effectiviteit van de aangedragen oplossingen waardoor voor iedereen direct zichtbaar wordt of de ideeën zoden aan de dijk zetten.”

Na de theorie stappen de ambtenaren op de fiets en bezoeken de gebieden in kwestie. Daar zien ze met eigen ogen wat de risico’s zijn en of de bedachte oplossingen haalbaar zijn.

Die hands-on benadering stimuleert het gericht zoeken naar oplossingen en het afstemmen van de plannen met de verschillende afdelingen.

Dialoog

Bij terugkomst evalueren de deelnemers de bevindingen van de dag. Klimaatveranderingen veroorzaken specifieke problemen die vragen om een specialistische aanpak. Door hun gezamenlijke brede vakkennis komen de deelnemers tot oplossingen die al snel zijn in te passen.

Later op de avond presenteren ze de bevindingen aan de gemeenteraad. Ook daar wordt het Tygron Platform ingezet om het verhaal te ondersteunen, met beeld en data.

“Het Tygron Platform is een prima middel voor een dialoog”, zegt Troost. “Je maakt de problemen direct inzichtelijk door het visuele karakter van de software. Het is in 3D, waardoor het probleem van alle kanten bekeken kan worden. De hoge rekensnelheid maakt het mogelijk om on the fly aanpassingen te maken en door te rekenen zodat de effectiviteit van de maatregelen zichtbaar worden. En alles is gebaseerd op realistische rekenmodellen.”

De economische waarde van Natuurlijk Kapitaal

Natuur is niet alleen essentieel voor het welzijn van mens en dier, het vertegenwoordigt ook een grote economische waarde. Er wordt daarom gewerkt aan een nieuwe maat die de waarde van het zogeheten natuurlijk kapitaal in beeld brengt. 

Project: Natuurlijk Kapitaal en Ecosysteemdiensten in Tygron

Opdrachtgever: RIVM 

Het natuurlijk kapitaal bestaat uit diensten en voorraden die de natuur ons levert. Denk aan voedselproductie of verkoeling in de stad. Het natuurlijk kapitaal draagt bij aan het welzijn en de welvaart van de mens. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft rekenmodellen waarmee de verbetering van gezondheid meetbaar wordt in termen van levensjaren en geld. Deze zijn beschikbaar in de Atlas Natuurlijk Kapitaal.

Fijnstof en hittestress

Het RIVM en Tygron hebben samengewerkt om de rekenmodellen dynamisch inzichtelijk te maken op het Tygron Platform. Zo zijn bijvoorbeeld de afvang van PM10 (fijnstof) en het rechtstreekse effect op gezondheid geïmplementeerd, evenals hittestress en WOZ waarden. Uiteindelijk heeft Tygron samen met het RIVM een 3D-demo ontwikkeld waarin de impact van ontwerpen op ecosysteemdiensten inzichtelijk wordt, en wat dit oplevert voor de omgeving.

Groen of klinkers

De demo maakt gebruik van gegevens uit de Atlas Natuurlijk Kapitaal. Het toont de mogelijkheden om groen bij te laten dragen aan een prettigere leefomgeving en gezondheid. Wat werkt goed en hoe beoordeel je dat? Wat zijn de gevolgen als je struiken plaatst in plaats van klinkers? Wat doet een verbreding van een weg met het aandeel fijnstof of de geluidshinder? De 3D-demo maakt dit op een interactieve manier inzichtelijk op basis van een casus rond het Utrecht Merwedekanaal.

Ton de Nijs van RIVM over het doel van het project: “We wilden testen hoe natuurlijk kapitaal en ecosysteemdiensten in Tygron uitgewerkt konden worden. De uiteindelijke demo liet heel mooi zien hoe dat inderdaad in dit soort tools kan worden meegenomen.”

Atlas Natuurlijk Kapitaal

De waarde van het natuurlijk kapitaal op de welvaart wordt momenteel nog niet meegenomen in de besluitvorming door overheid en bedrijven, in de ruimtelijke planvorming of de opzet van productieketens. Daarom wordt er gewerkt aan een nieuwe maat die de waarde van het natuurlijk kapitaal in beeld brengt. De Atlas Natuurlijk Kapitaal helpt daarbij. De Atlas bevat veel informatie over de bijdragen van ons natuurlijk systeem, ecosystemen en de diensten die zij aan ons leveren, zoals voedselproductie of verkoeling in de stad.